Câu Chuyện Cuộc Sống tuần này tiếp tục lên sóng chia sẻ với những câu chuyện:Cha mẹ cần làm gì khi trẻ so sánh, chê bai người khác? Tôn trọng không gian riêng trong mái nhà chung nhỏ hẹp.
Trong quá trình trưởng thành, trẻ em không chỉ học kiến thức mà còn học cách nhìn nhận bản thân và những người xung quanh. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nhiều trẻ có xu hướng so sánh, nhận xét và thậm chí chê bai bạn bè. Những hành vi này nếu lặp lại thường xuyên có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển nhân cách và các mối quan hệ xã hội của trẻ.
Chị T.T.L, một phụ huynh, chia sẻ: “Có lần tôi nghe con nói với bạn rằng bạn học dở hơn con hay nhà bạn không giàu bằng nhà mình. Ban đầu tôi nghĩ chỉ là lời nói vui, nhưng dần dần tôi nhận ra con hay so sánh với người khác, điều này khiến tôi lo lắng”.
Theo ThS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, nguyên nhân của hành vi này có thể xuất phát từ môi trường gia đình: “Trẻ thường bắt chước cách người lớn ứng xử. Đồng thời, khi trẻ thiếu sự ghi nhận và khen ngợi, trẻ có xu hướng so sánh để khẳng định bản thân tốt hơn người khác”.
Các chuyên gia cho rằng nhu cầu được công nhận là yếu tố cốt lõi. Khi nhu cầu này không được đáp ứng, trẻ dễ hình thành hành vi so sánh như một cách tự bảo vệ giá trị bản thân.
Thầy Nguyễn Văn Hưng, giáo viên, nhận định: “Những học sinh thường xuyên so sánh và chê bai bạn bè sẽ gặp khó khăn trong việc hòa nhập, dễ xảy ra mâu thuẫn. Nếu không được điều chỉnh, hành vi này có thể trở thành thói quen xấu lâu dài”.
ThS Nguyễn Thị Ngọc Vui cũng nhấn mạnh: “Việc so sánh không chỉ ảnh hưởng đến người khác mà còn làm suy giảm lòng tự trọng của chính trẻ. Khi bị so sánh ngược lại, trẻ rất dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý”. Để khắc phục tình trạng này, các chuyên gia khuyến nghị cha mẹ cần thay đổi cách giáo dục con. Trước hết, cha mẹ nên làm gương bằng việc không so sánh con với người khác. Đồng thời, cần ghi nhận nỗ lực của trẻ thay vì chỉ tập trung vào kết quả.
ThS Nguyễn Thị Ngọc Vui cho biết: “Cha mẹ cần giúp con hiểu rằng mỗi người có giá trị riêng. Khi trẻ được công nhận vì sự cố gắng, nhu cầu so sánh sẽ giảm đi”.
Bên cạnh đó, việc tạo môi trường tích cực cho trẻ cũng rất quan trọng. Trẻ cần được hướng dẫn cách giao tiếp tôn trọng, biết lắng nghe và thấu hiểu người khác. Thay vì trách mắng, cha mẹ nên khuyến khích, khen ngợi và đồng hành cùng con trong quá trình điều chỉnh hành vi.
Khi trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường an toàn về cảm xúc, hành vi so sánh và chê bai sẽ dần được thay thế bằng sự cảm thông và hợp tác.
