Chỉ với vài thao tác đơn giản như tải ảnh cá nhân, cung cấp tên, ngày sinh, câu chuyện đời tư hoặc thông tin gia đình, các ứng dụng AI có thể tạo ra những “bức tranh cuộc đời” đầy sinh động về quá khứ, hiện tại và tương lai của người dùng.
Tuy nhiên, phía sau sự hấp dẫn đó là nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân, đánh cắp danh tính và hàng loạt hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi. Nhiều người vô tình cung cấp toàn bộ thông tin cá nhân mà không ý thức được hậu quả có thể xảy ra.
Chị H.T.H chia sẻ: “Em chỉ thử nhờ AI vẽ chân dung về cuộc đời của mình thôi. Em cung cấp hình ảnh cá nhân, ngày sinh và vài câu chuyện thời thơ ấu. Khoảng hai tuần sau em nhận được tin nhắn tống tiền, họ gửi lại toàn bộ hình ảnh và thông tin mà em từng cung cấp, kèm theo một video deepfake nhạy cảm để đòi tiền chuộc. Dù biết đó là lừa đảo nhưng em vẫn rất hoang mang và sợ hãi”.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, khi tham gia vào các nền tảng AI không rõ nguồn gốc, người dùng đang để lại “dấu vết số” gồm địa chỉ IP, thông tin thiết bị, hành vi sử dụng internet và dữ liệu sinh trắc học. Những dữ liệu này có thể bị thu thập, phân tích và trở thành “mỏ vàng” cho tội phạm mạng.
Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long cho biết: “Khi các bạn tham gia môi trường mạng, các bạn đã để lại dấu vết số. Không chỉ là hình ảnh hay thông tin cá nhân mà còn có hành vi sử dụng internet, thiết bị đăng nhập và dữ liệu trình duyệt. Trước đây hacker phải mất rất nhiều công sức để thu thập thông tin, nhưng hiện nay chỉ cần quét qua mạng xã hội là đã có thể xây dựng được một bộ dữ liệu hoàn chỉnh về người dùng”.
Ông cũng cảnh báo rằng các dữ liệu hình ảnh, video và giọng nói có thể bị lợi dụng để tạo ra các nội dung giả mạo bằng công nghệ deepfake với độ chân thực rất cao.
Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long chia sẻ: “Chỉ cần khoảng 60 giây video hoặc giọng nói, kẻ xấu đã có thể tạo ra hình ảnh hoặc âm thanh giả mạo để tống tiền, lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài khoản. Người dùng có thể bị mất quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng, bị giả danh hoặc bị đe dọa bằng những hình ảnh AI biến tấu”.
Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác khi sử dụng các ứng dụng AI trực tuyến, đặc biệt là những nền tảng không rõ nguồn gốc hoặc yêu cầu cung cấp quá nhiều dữ liệu cá nhân.
Theo Thạc sĩ Hoàng Ngọc Long: “Người dùng cần cân nhắc kỹ trước khi tải ảnh gốc hoặc cung cấp dữ liệu cá nhân cho AI. Nếu cần chia sẻ hình ảnh, nên sử dụng các kỹ thuật làm mờ khuôn mặt hoặc thông tin sinh trắc học để hạn chế nguy cơ bị nhận diện. Đồng thời nên ưu tiên sử dụng các nền tảng uy tín, bật xác thực nhiều lớp và thường xuyên kiểm tra, xóa dữ liệu đã tải lên”.
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Phan Quang Thắng cho biết hành vi sử dụng dữ liệu cá nhân để lừa đảo, giả mạo hoặc tống tiền có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Luật sư Phan Quang Thắng chia sẻ: “Nếu một cá nhân thu thập và sử dụng thông tin cá nhân của người khác nhằm mục đích lừa đảo, tống tiền hoặc làm giả thì có thể vi phạm Điều 288 Bộ luật Hình sự. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án từ 1 đến 7 năm tù”.
Ông cũng khuyến nghị người dân cần lưu giữ chứng cứ và nhanh chóng trình báo cơ quan chức năng nếu phát hiện dấu hiệu bị đánh cắp hoặc lạm dụng dữ liệu cá nhân.
Thông qua chủ đề này muốn gửi đến khán giả thông điệp rằng công nghệ AI có thể mang lại nhiều tiện ích và trải nghiệm thú vị, nhưng nếu thiếu sự tỉnh táo và hiểu biết về bảo mật thông tin, người dùng rất dễ trở thành nạn nhân của tội phạm mạng. Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trên không gian số hiện nay không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý mà còn là kỹ năng cần thiết đối với mỗi người dân trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ.
Lời Cảnh Báo được phát sóng vào lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long phối hợp Jet Studio thực hiện.
