Tuần này, Lời Cảnh Báo tiếp tục cập nhật những vấn đề thời sự được dư luận đặc biệt quan tâm, trong đó có Thủ đoạn giả hỗ trợ cài đặt ‘loa thông báo chuyển khoản’; Ăn uống thiếu chất làm suy giảm sức đề kháng.
Để thuận tiện cho việc buôn bán và tránh tình trạng bị lừa bằng hóa đơn chuyển tiền giả, thời gian gần đây, rất nhiều tiểu thương và chủ cửa hàng đã lựa chọn lắp đặt thiết bị loa thông báo tiền về tài khoản. Tuy nhiên, khi công nghệ này vừa trở nên phổ biến, các đối tượng lừa đảo đã lập tức tìm ra kịch bản mới: Giả danh nhân viên kỹ thuật hỗ trợ cài đặt loa để âm thầm chiếm đoạt tài sản của nạn nhân.
Tại các chợ truyền thống hay các cửa hàng kinh doanh, chiếc loa thông báo chuyển khoản thông minh đang trở thành trợ thủ đắc lực giúp chủ quán xác nhận giao dịch nhanh chóng mà không cần mở điện thoại. Lợi dụng sự phụ thuộc này, kẻ gian thường sắm vai nhân viên ngân hàng hoặc kỹ thuật viên của các đơn vị trung gian thanh toán để tiếp cận các chủ thương. Chúng đưa ra lời mời chào đầy hấp dẫn như: nâng cấp, cập nhật phần mềm hoặc lắp đặt thiết bị loa mới với chi phí 0 đồng.
Nhiều tiểu thương đã trở thành nạn nhân chỉ vì một phút lơ là. “Có hai người tự xưng là nhân viên kỹ thuật đến bảo loa của tôi bản cũ, cần cập nhật lên bản mới để không bị trễ tiếng. Thấy họ mặc đồng phục lịch sự, lại nói đúng loại loa tôi đang dùng nên tôi đưa điện thoại cho họ thao tác để tranh thủ thanh toán cho khách. Sau khi họ rời đi, điện thoại tôi liên tục có những giao dịch trừ tiền. Tôi mất gần 20 triệu trong tài khoản đó”, bà N.T.H – một tiểu thương cay đắng kể lại.
Một trường hợp khác cũng sập bẫy tương tự khi quán đang đông khách: “Bữa đó ngay lúc quán đang bán lu bu, có anh kia lại nói là kỹ thuật sửa loa của bên ngân hàng. Nghe báo là nâng cấp được nên mình cũng chủ quan không hỏi kỹ, mới đưa điện thoại rồi làm theo lời. Tới chừng làm xong anh đó đi, mình vô tài khoản xem lại thì tiền mất sạch”.
Về mặt thủ đoạn, kẻ gian đã đánh trúng vào hai điểm yếu lớn của các tiểu thương: Sự bận rộn trong lúc buôn bán và Sự hạn chế về mặt kiến thức công nghệ số. Chúng tạo ra một bối cảnh có vẻ vô hại mang tính chất hỗ trợ kỹ thuật để làm giảm sự nghi ngờ.
Quy trình hỗ trợ thực chất là một chuỗi các hành vi gian lận tinh vi. Lợi dụng lúc chủ cửa hàng mất tập trung, các đối tượng sẽ yêu cầu nạn nhân cung cấp quyền truy cập điện thoại với lý do “liên kết thiết bị”. Chúng lén lút cài đặt các ứng dụng có chứa mã độc vào máy của nạn nhân. Chúng ép hoặc dụ dỗ nạn nhân đăng nhập tài khoản ngân hàng vào các trang web đen nhằm chiếm đoạt mật khẩu và mã OTP. Khi chủ cửa hàng lơ là mất cảnh giác giao thiết bị hoặc cung cấp thông tin bảo mật, hệ thống phòng thủ tài chính cá nhân lập tức bị sụp đổ. Kẻ xấu sẽ nhanh chóng chiếm quyền điều khiển tài khoản và rút sạch tiền chỉ trong vài phút.
PGS.TS luật học Bùi Kim Hiếu cho biết, hành vi giả danh nhân viên kỹ thuật lừa dối khách hàng nhằm cài đặt mã độc hoặc chiếm đoạt thông tin tài khoản ngân hàng để rút tiền đã cấu thành tội phạm hình sự nghiêm trọng. Tùy theo tính chất, hành vi này sẽ bị xử lý theo Điều 174 (Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản) hoặc Điều 290 (Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản) của Bộ luật Hình sự. Hình phạt cao nhất dành cho các tội danh này có thể lên đến tù chung thân.
Để bảo vệ số tiền tích góp của mình, các hộ kinh doanh và tiểu thương cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc an toàn. Nguyên tắc “Mắt thấy, tai nghe, thông tin rõ ràng”, tuyệt đối không giao điện thoại có chứa ứng dụng ngân hàng cho người lạ thao tác. Không cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng.
Khi có người đến yêu cầu bảo trì thiết bị tại cửa hàng, chủ quán cần yêu cầu họ xuất trình thẻ nhân viên, giấy giới thiệu có dấu mộc đỏ. Đồng thời, chủ động gọi điện trực tiếp lên tổng đài của đơn vị cung ứng để xác nhận thông tin trước khi cho phép họ can thiệp vào thiết bị. Mọi yêu cầu nâng cấp thiết bị, cập nhật phần mềm loa thông báo phải được thực hiện thông qua các kênh chính thống của ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ có ký kết hợp đồng rõ ràng. Từ chối tất cả các lời mời gọi cài đặt ứng dụng từ những đường link lạ. Các tiểu thương cần lập tức liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản/thẻ, tiến hành thu thập các bằng chứng, hình ảnh camera tại cửa hàng và trình báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất.
Công nghệ có thể mang đến sự tiện lợi lớn cho việc kinh doanh, nhưng nó cũng có thể trở thành công cụ để kẻ xấu lợi dụng. Nếu chúng ta mất cảnh giác, chỉ một phút tin tưởng nhầm người, một lần giao điện thoại cho người lạ hay một lần cung cấp thông tin bảo mật mà không kiểm chứng, toàn bộ số tiền tích góp đều có thể “không cánh mà bay”. Nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động cập nhật kiến thức an toàn số và áp dụng các biện pháp kiểm tra nghiêm ngặt ngay tại địa điểm kinh doanh chính là lá chắn hữu hiệu nhất để bảo vệ thành quả lao động của mình.
Chương trình được phát sóng vào lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.
